Propranolol

Wat is Propranolol?

Propranolol is een medicament dat tot de bètablokkers behoort, specifiek een niet-selectieve bètablokker. De werkzame stof is propranololhydrochloride. Bètablokkers beïnvloeden de zenuwprikkels naar het hart en de bloedvaten. Dit resulteert in een vertraging van de hartslag en het verlagen van de bloeddruk. Het medicijn is verkrijgbaar in verschillende sterktes, vaak als tabletvorm, en dient oraal te worden ingenomen. Het is een veelvoorkomend middel in de cardiovasculaire geneeskunde, maar wordt ook ingezet bij aandoeningen buiten het hart- en vaatstelsel, zoals bepaalde neurologische aandoeningen.

Propranolol werkt door de effecten van adrenaline en noradrenaline – stresshormonen van het lichaam – op bèta-receptoren te blokkeren. Deze blokkade zorgt ervoor dat het hart rustiger klopt en met minder kracht pompt, wat de behoefte aan zuurstof vermindert. Bovendien heeft het effecten op andere organen waar bèta-receptoren aanwezig zijn, vandaar de term 'niet-selectief'. Dit brede werkingsspectrum maakt het veelzijdig, maar vereist ook zorgvuldige overweging van mogelijke bijwerkingen, met name bij patiënten met bepaalde longaandoeningen.

Therapeutische Indicaties

Propranolol wordt ingezet voor een breed scala aan aandoeningen, variërend van cardiovasculaire tot neurologische problemen. De keuze voor Propranolol in plaats van een selectieve bètablokker hangt af van het specifieke ziektebeeld en de patiëntkenmerken. Medisch advies is essentieel om de juiste indicatie en dosering vast te stellen.

• Angina pectoris (hartkramp): Ter preventie en behandeling van pijn op de borst als gevolg van zuurstoftekort in de hartspier.
• Hypertensie (hoge bloeddruk): Als monotherapie of in combinatie met andere antihypertensiva om de bloeddruk te verlagen.
• Hartritmestoornissen: Voor de regulatie van snelle of onregelmatige hartslagen, zoals bij atriumfibrilleren of ventriculaire tachycardie.
• Essentiële tremor: Voor de vermindering van onwillekeurige bevingen, veelal in de handen.
• Migraineprofylaxe: Ter voorkoming van migraineaanvallen bij frequente en ernstige migraine.
• Angststoornissen: Bij situatiespecifieke angst, zoals plankenkoorts (sociale fobie).

Werkingsmechanisme

Propranolol bindt zich aan bèta-1 en bèta-2 adrenerge receptoren in het lichaam, waardoor de effecten van de lichaamseigen stresshormonen adrenaline en noradrenaline op deze receptoren worden geblokkeerd. Dit leidt tot een vermindering van de hartslag, verlaagde contractiekracht van het hart, en een afname van de zuurstofbehoefte. Ook vermindert Propranolol de renine-afgifte door de nieren, wat bijdraagt aan de bloeddrukverlaging. De blokkade van bèta-2 receptoren kan echter leiden tot bronchoconstrictie, een belangrijke overweging bij patiënten met astma of COPD.

Voor wie wordt het voorgeschreven?

Propranolol wordt voorgeschreven aan patiënten die lijden aan een van de bovengenoemde medische aandoeningen. Het is met name geschikt voor patiënten bij wie bètablokkade gunstige effecten heeft op zowel het cardiovasculaire systeem als op andere lichaamsfuncties. Denk hierbij aan patiënten met hoge bloeddruk die ook last hebben van migraine of essentiële tremor. Het medicijn is niet voor iedereen geschikt; patiënten met bepaalde longziekten, ernstig hartfalen of bradycardie (zeer trage hartslag) dienen dit middel te vermijden, tenzij specifiek anders geadviseerd door een cardioloog of internist. Een zorgvuldige medische evaluatie is altijd vereist om de geschiktheid van Propranolol vast te stellen en de dosering af te stemmen op individuele behoeften en medische geschiedenis.