Nystatine
Wat is Nystatine?
Nystatine is een antimycoticum, een medicijn dat wordt gebruikt voor de behandeling van schimmelinfecties. De werkzame stof, Nystatine, behoort tot de polyene antimycotica. Dit middel is specifiek effectief tegen schimmels van het geslacht Candida, waaronder Candida albicans, die vaak verantwoordelijk zijn voor infecties in de mond, keel, darmen, en op de huid. Het werkt door zich te binden aan ergosterol, een belangrijk bestanddeel van de celmembraan van schimmels. Door deze binding raakt de celmembraan lek, waardoor essentiële stoffen uit de schimmelcel kunnen lekken en de schimmel sterft.
Nystatine is verkrijgbaar in verschillende toedieningsvormen, zoals suspensie, tabletten, crème, zalf en ovules, afhankelijk van de locatie en aard van de infectie. Het lichaam neemt Nystatine nauwelijks op vanuit het maag-darmkanaal into de bloedbaan, wat resulteert in een lokale werking en een gunstig veiligheidsprofiel. Dit maakt het een geschikte keuze voor de behandeling van oppervlakkige schimmelinfecties waarbij systemische absorptie niet gewenst is of niet nodig is. De registratie en regulatie van medicijnen zoals Nystatine vallen in Nederland onder het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), dat de kwaliteit, werkzaamheid en veiligheid nauwlettend controleert.
Therapeutische Indicaties
Nystatine wordt voorgeschreven voor de behandeling en preventie van diverse candidiasis-infecties. Het is breed inzetbaar, maar de vorm van toediening en dosering variëren sterk per indicatie.
- Behandeling en preventie van orale candidiasis (spruw) bij zuigelingen, jonge kinderen en immuungecompromitteerde patiënten.
- Behandeling van candidiasis in het maag-darmkanaal, bijvoorbeeld na antibioticagebruik.
- Behandeling van vaginale candidiasis, vaak bekend als gistinfectie of vaginale schimmelinfectie.
- Lokale behandeling van huid- en nagelinfecties veroorzaakt door Candida.
Werkingsmechanisme
De schimmelwerende werking van Nystatine berust op zijn vermogen om specifiek te interageren met de celmembraan van schimmels. Nystatine bindt zich selectief aan ergosterol, een sterol dat uniek is voor de celmembranen van schimmels zoals Candida. Deze binding resulteert in de vorming van poriën of kanalen in de schimmelcelmembraan. Door deze poriën lekken elektrolyten en andere intracellulaire componenten weg, wat leidt tot een verstoring van de osmotische balans en uiteindelijk tot de dood van de schimmelcel. Deze specifieke interactie met ergosterol verklaart waarom Nystatine effectief is tegen schimmels, maar relatief onschadelijk voor menselijke cellen, die cholesterol in hun celmembranen hebben in plaats van ergosterol.
Voor wie wordt het voorgeschreven?
Nystatine wordt voorgeschreven aan patiënten van alle leeftijden die lijden aan of risico lopen op candidiasis-infecties. Dit omvat onder andere:
- Zuigelingen en jonge kinderen: Vaak voor de behandeling en preventie van spruw (orale candidiasis).
- Patiënten met een verzwakt immuunsysteem: Denk aan personen die chemotherapie ondergaan, orgaantransplantatiepatiënten of mensen met HIV/AIDS, die een verhoogd risico hebben op schimmelinfecties.
- Patiënten die langdurig antibiotica gebruiken: Antibiotica kunnen de natuurlijke balans van bacteriën in het lichaam verstoren, waardoor schimmels de gelegenheid krijgen om zich te vermenigvuldigen.
- Zwangere vrouwen: Voor de behandeling van vaginale candidiasis, waarbij de lokale werking een voordeel is door de minimale systemische absorptie.
- Patiënten met chronische aandoeningen: Zoals diabetes, waarbij een verhoogd risico op schimmelinfecties bestaat.
Belangrijkste Voordelen
Nystatine biedt verschillende voordelen, met name in de behandeling van lokale candida-infecties, en onderscheidt zich door zowel zijn effectiviteit als zijn veiligheidsprofiel.
Gedocumenteerde Effectiviteit
Nystatine is een bewezen middel in de strijd tegen Candida-infecties, met een lange geschiedenis van succesvol klinisch gebruik.
- Effectiviteit in diverse contexten: Het medicijn is zeer effectief gebleken bij de behandeling van orale candidiasis (spruw), darmcandidiasis, vaginale candidiasis en huidschimmelinfecties veroorzaakt door Candida. De effectiviteit is consistent over verschillende patiëntengroepen, inclusief kwetsbare populaties zoals pasgeborenen en immuungecompromitteerde patiënten.
- Snelle verlichting van symptomen: Patiënten ervaren vaak een snelle verbetering van symptomen zoals jeuk, irritatie, pijn en ongemak binnen enkele dagen na aanvang van de behandeling.
- Laag resistentiepotentieel: In vergelijking met sommige andere antischimmelmiddelen, is de ontwikkeling van resistentie tegen Nystatine zeldzaam, wat bijdraagt aan de langdurige effectiviteit van het middel.
Praktische Voordelen
De eigenschappen van Nystatine maken het een gebruiksvriendelijk en veilig antischimmelmiddel.
- Lokale werwerking met minimale systemische absorptie: Omdat Nystatine nauwelijks wordt opgenomen in de bloedbaan, zijn systemische bijwerkingen zeldzaam. Dit maakt het een veilige keuze voor lokale applicaties, en het is goedgekeurd voor gebruik bij zwangere vrouwen en zuigelingen.
- Beschikbaarheid in diverse toedieningsvormen: Nystatine is beschikbaar als orale suspensie, tabletten, crème, zalf en vaginale ovules, waardoor het geschikt is voor de behandeling van verschillende soorten en locaties van candida-infecties, wat de flexibiliteit in de behandeling vergroot.
- Relatief goedkoop: Nystatine is een generiek geneesmiddel, wat betekent dat het over het algemeen betaalbaarder is dan nieuwere middelen, waardoor het een toegankelijke behandeloptie is voor veel patiënten.
Toedieningsmethode
De toedieningsmethode van Nystatine is sterk afhankelijk van de locatie van de schimmelinfectie. Het is essentieel de instructies van uw arts of apotheker zorgvuldig op te volgen, of de bijsluiter te raadplegen voor specifieke richtlijnen.
- Orale suspensie (voor mond- en keelholte, darmen): De suspensie dient na de maaltijd, of vlak voor het slapengaan, in de mond te worden gehouden en door de mondholte te worden gespoeld ('gorgelen') alvorens door te slikken, om een maximaal contact met de geïnfecteerde gebieden te garanderen. Voor zuigelingen kan de suspensie met een pipetje worden toegediend, verspreid over de mond.
- Tabletten (voor darmcandidiasis): De tabletten dienen met water te worden ingenomen, bij voorkeur na de maaltijd.
- Crème/zalf (voor huidinfecties): Breng een dunne laag crème of zalf aan op de aangedane huid, en wrijf dit zachtjes in totdat het is opgenomen. Was de handen voor en na het aanbrengen.
- Vaginale ovules (voor vaginale candidiasis): De ovule dient diep in de vagina te worden ingebracht, bij voorkeur voor het slapengaan. Er kan een applicator worden gebruikt, indien meegeleverd.
De duur van de behandeling varieert, maar het is cruciaal om de volledige kuur af te maken, zelfs als de symptomen eerder verdwijnen, om een volledige eliminatie van de schimmel te waarborgen en terugkerende infecties te voorkomen.
Aanbevolen Dosering
De dosering van Nystatine is afhankelijk van de leeftijd van de patiënt, de ernst van de infectie en de toedieningsvorm. Hieronder volgen typische doseringen, maar volg altijd de aanwijzingen van uw arts.
- Orale candidiasis (spruw):
- Zuigelingen en kinderen (tot 1 jaar): Meestal 1 ml suspensie (100.000 IE) per keer, vier keer per dag, gedurende 7-14 dagen.
- Volwassenen en kinderen (vanaf 1 jaar): Meestal 1-2 ml suspensie (100.000-200.000 IE) per keer, vier keer per dag, gedurende 7-14 dagen.
- Darmcandidiasis:
- Volwassenen: Meestal 500.000 tot 1.000.000 IE (bijv. 1-2 tabletten van 500.000 IE) drie keer per dag. De duur van de behandeling kan variëren van enkele dagen tot meerdere weken, afhankelijk van de respons.
- Vaginale candidiasis:
- Volwassenen: Meestal één vaginale ovule (100.000 IE) per dag, voor het slapengaan, gedurende 14 dagen. Soms kortere kuren mogelijk.
Als u een dosis vergeet
Als u een dosis Nystatine vergeet, neem deze dan alsnog in zodra u eraan denkt, tenzij het al bijna tijd is voor de volgende dosis. Sla in dat geval de gemiste dosis over en ga verder met uw reguliere schema. Neem nooit een dubbele dosis om de vergeten dosis in te halen. Bij twijfel, raadpleeg uw arts of apotheker.
Mogelijke Bijwerkingen
Hoewel Nystatine over het algemeen als een veilig medicijn wordt beschouwd, kunnen er, zoals bij elk geneesmiddel, bijwerkingen optreden. Deze zijn meestal mild en van voorbijgaande aard, vooral gezien de beperkte systemische absorptie.
Veel Voorkomende Bijwerkingen (>10%)
- Maag-darmklachten (oraal): Misselijkheid, braken, diarree of buikpijn kunnen voorkomen, vooral bij hogere orale doseringen. Deze symptomen zijn meestal mild en verdwijnen bij voortgezet gebruik.
- Irritatie (topisch/vaginaal): Een licht branderig gevoel, jeuk of roodheid op de plaats van aanbrengen, vooral bij crèmes, zalven of ovules. Dit is vaak tijdelijk.
Minder Vaak Voorkomende Bijwerkingen (1-10%)
- Huiduitslag: Zelden kunnen huidirritaties of allergische reacties in de vorm van uitslag optreden.
- Smaakverandering (oraal): Een tijdelijke verandering in smaakperceptie kan voorkomen bij gebruik van de orale suspensie.
Belangrijk: Als u ernstige bijwerkingen ervaart, zoals een ernstige allergische reactie (huiduitslag, zwelling van het gezicht of keel, moeite met ademhalen), moet u onmiddellijk medische hulp zoeken. Bel 112 in geval van spoed in Nederland.
Contra-indicaties
Nystatine mag niet in alle situaties worden gebruikt. Het is cruciaal om uw arts of apotheker te informeren over uw volledige medische geschiedenis en alle medicijnen die u gebruikt.
- Overgevoeligheid: Niet gebruiken bij bekende overgevoeligheid voor Nystatine of één van de hulpstoffen. Een allergische reactie is een absolute contra-indicatie.
- Systemische schimmelinfecties: Nystatine is niet effectief tegen systemische schimmelinfecties, aangezien het nauwelijks wordt geabsorbeerd in de bloedbaan. Voor deze aandoeningen zijn andere antischimmelmiddelen noodzakelijk.
Raadpleeg altijd uw arts of apotheker voordat u Nystatine gebruikt om er zeker van te zijn dat het veilig en geschikt is voor uw specifieke situatie. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de veilige toepassing van geneesmiddelen in Nederland.
Affiliate Disclosure: Onlineapotheekplus.nl is partner van DokterOnline.com. Wanneer u via onze links bestelt, ontvangen wij mogelijk een vergoeding. Dit beïnvloedt uw prijs niet.
Medische Disclaimer: De informatie op deze pagina is uitsluitend voor informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies. Dit medicijn vereist een recept van een erkende arts. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde arts voordat u met de behandeling begint. Bij een medische noodsituatie belt u 112.
Hoe het werkt
Een eenvoudig en veilig proces in 3 stappen
1. Online Consult
Vul een medische vragenlijst in. Onze artsen beoordelen uw aanvraag.
2. Medische beoordeling
Een erkende arts beoordeelt uw aanvraag en schrijft indien geschikt een recept voor
3. Discrete levering
Uw behandeling wordt in een apotheek bereid en binnen 24-48 uur bij u thuis bezorgd
Belangrijk: Deze dienst vervangt geen persoonlijk medisch consult. In noodgevallen, bel 112 of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.