Metoclopramide

Wat is Metoclopramide?

Metoclopramide is een medicijn dat behoort tot de groep van anti-emetica en prokinetica. De werkzame stof, metoclopramide hydrochloride, is primair gericht op het beïnvloeden van de maag-darmmotiliteit en het verminderen van misselijkheid en braken. Het middel werkt in op specifieke receptoren in de hersenen en het spijsverteringsstelsel. De CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) classificeert Metoclopramide als een voorgeschreven medicijn, wat betekent dat het uitsluitend na een medische beoordeling en recept van een arts verkregen kan worden. Metoclopramide is geen middel voor zelfmedicatie en het gebruik ervan dient altijd onder begeleiding van een gekwalificeerde zorgverlener te geschieden. Het middel kent verschillende toedieningsvormen, waaronder orale tabletten, oplossingen, en injecties, afhankelijk van de medische noodzaak en de ernst van de symptomen. De keuze voor een specifieke toedieningsvorm wordt bepaald door de behandelend arts, rekening houdend met de situatie van de patiënt. Het begrijpen van de precieze werking en de indicaties is essentieel voor een veilig en effectief gebruik van dit medicijn, en derhalve wordt uitgebreide informatievoorziening vanuit de apotheek of arts als cruciaal beschouwd.

Therapeutische Indicaties

Metoclopramide wordt voorgeschreven voor de behandeling van diverse aandoeningen gerelateerd aan misselijkheid en braken. Het is effectief bij situaties waarbij de normale maag-darmbeweging is verstoord of wanneer er een sterke drang tot braken is. De therapeutische indicaties die veelvuldig voorkomen, zijn onder andere:

• Preventie en behandeling van misselijkheid en braken, inclusief chemotherapie-geïnduceerd braken, radiotherapie-geïnduceerd braken, en postoperatieve misselijkheid en braken.
• Behandeling van symptomatische gastro-oesofageale reflux, hoewel dit minder vaak voorkomt vanwege strengere richtlijnen door potentiële bijwerkingen.
• Verlichten van misselijkheid en braken bij migraine, vaak in combinatie met pijnstillers om de opname van deze middelen te verbeteren.
• Verbeteren van de maaglediging bij patiënten met gastroparese (vertraagde maaglediging), bijvoorbeeld door diabetes, wanneer andere middelen onvoldoende effectief zijn.

Werkingsmechanisme

Metoclopramide werkt primair als een dopamine D2-receptorantagonist. Door de blokkering van deze receptoren in het chemoreceptor trigger zone (CTZ) in de hersenen, vermindert het de signalen die leiden tot misselijkheid en braken. Daarnaast heeft het een prokinetische werking: het stimuleert de motiliteit van de bovenste delen van het maag-darmkanaal zonder de maagzuurproductie te beïnvloeden. Dit gebeurt door het versterken van de respons op acetylcholine in de gladde spieren van de darm, wat resulteert in een versnelde maaglediging en een snellere doorgang van voedsel door de dunne darm. Het effect is dat voedsel sneller de maag verlaat, waardoor de kans op misselijkheid en overgeven afneemt.

Voor wie wordt het voorgeschreven?

Metoclopramide wordt voorgeschreven aan patiënten die lijden aan ernstige of aanhoudende misselijkheid en braken, wanneer andere, mildere behandelingen onvoldoende blijken. Dit omvat volwassenen en adolescenten en in specifieke gevallen ook kinderen, zij het onder strikte medische supervisie en met aangepaste doseringen. Patiënten die chemotherapie of radiotherapie ondergaan, patiënten na een chirurgische ingreep, en mensen met ernstige migrainegerelateerde misselijkheid zijn typische groepen die baat kunnen hebben bij Metoclopramide. De beslissing om Metoclopramide voor te schrijven ligt altijd bij de arts, die een zorgvuldige afweging maakt van de voordelen tegen de potentiële risico’s voor de individuele patiënt. Het is essentieel dat patiënten de instructies van de arts nauwkeurig opvolgen en eventuele eerdere aandoeningen of medicatiegebruik melden.