Melatonine
Wat is Melatonine?
Melatonine (productcode 80) is een hormoon dat van nature door de pijnappelklier in de hersenen wordt geproduceerd. Het speelt een cruciale rol in het reguleren van de slaap-waakcyclus, ook wel het circadiane ritme genoemd. Als geneesmiddel of voedingssupplement is het synthetisch geproduceerde melatonine, identiek aan het lichaamseigen hormoon, dat wordt gebruikt om verstoringen van dit ritme te corrigeren of te ondersteunen. De werkzame stof is dus melatonine zelf, een neurohormoon dat signalen naar de hersenen stuurt die de slaap bevorderen en de biologische klok afstemmen op de dag- en nachtritmes. Het wordt vaak in tabletten aangeboden, soms in formuleringen met vertraagde afgifte, om een meer geleidelijke en langdurige werking na te bootsen die vergelijkbaar is met de natuurlijke afgifte van het hormoon in het lichaam.
Over het algemeen werkt melatonine door het lichaam een signaal te geven dat het tijd is om tot rust te komen en te gaan slapen. Het veroorzaakt geen directe sedatie zoals slaapmiddelen, maar faciliteert eerder het natuurlijke slaapproces. De effecten en de snelheid waarmee ze optreden kunnen variëren per individu en zijn afhankelijk van factoren zoals de dosering, het tijdstip van inname en de individuele gevoeligheid. Het is belangrijk op te merken dat, hoewel melatonine breed beschikbaar is, de toepassing en effectiviteit ervan in bepaalde gevallen specifiek medisch advies vereisen, vooral bij langdurig gebruik of bij aanwezigheid van onderliggende medische aandoeningen.
Therapeutische Indicaties
Melatonine wordt ingezet bij verschillende slaapgerelateerde problemen die voortkomen uit een verstoring van het natuurlijke circadiane ritme. Het wordt voorgeschreven of aanbevolen om de symptomen van dergelijke verstoringen te verlichten en een gezonde slaapstructuur te herstellen. De belangrijkste indicaties zijn:
- Ter vermindering van de subjectieve gevoelens van jetlag: Bij reizen over meerdere tijdzones helpt melatonine het lichaam sneller aan het nieuwe dag-nachtritme te wennen.
- Bij slapeloosheid (insomnie) bij kinderen en adolescenten met ADHD: Specifiek bij deze groep, onder medisch toezicht, kan melatonine de slaapkwaliteit verbeteren, vaak als onderdeel van een breder behandelplan.
- Bij slaapproblemen bij ouderen: Vooral bij mensen boven de 55 jaar, waar de natuurlijke aanmaak van melatonine kan afnemen, kan een supplement helpen om de slaap te bevorderen.
Werkingsmechanisme
Melatonine werkt door binding aan specifieke receptoren in de hersenen, voornamelijk de MT1- en MT2-receptoren. De activering van deze receptoren zorgt voor een reeks biochemische reacties die de biologische klok resetten en het lichaam voorbereiden op slaap. Het stimuleert de fysiologische processen die leiden tot een daling van de lichaamstemperatuur en een algemeen gevoel van rust en slaperigheid.
Voor wie wordt het voorgeschreven?
Melatonine wordt voorgeschreven aan specifieke patiëntengroepen. Dit omvat:
- Reizigers met jetlag: Vooral als men over minstens vijf tijdzones reist, kan melatonine helpen de aanpassing te versnellen.
- Kinderen en adolescenten met ADHD en chronische slaapstoornissen: Hier wordt het altijd onder begeleiding van een arts ingezet, gezien de complexiteit van zowel ADHD als slaapproblemen bij deze groep.
- Ouderen (boven 55 jaar) met primaire slapeloosheid: Wanneer andere slaaphygiënemaatregelen onvoldoende effect hebben, kan melatonine een overweging zijn om de slaapkwaliteit te verbeteren. Het is geen slaapmiddel in de traditionele zin, maar ondersteunt het natuurlijke slaapproces.
Belangrijkste Voordelen
Melatonine wordt gewaardeerd om zijn natuurlijke benadering van slaapregulatie en de relatief milde impact op het lichaam in vergelijking met traditionele hypnotica. De voordelen zijn complex en afhankelijk van de individuele situatie, maar goed gedocumenteerd.
Gedocumenteerde Effectiviteit
- Efficiëntie in het verminderen van jetlag-symptomen: Verschillende studies tonen aan dat melatonine, indien correct gedoseerd en op het juiste moment ingenomen, de aanpassing aan een nieuwe tijdzone significant kan verkorten. Het helpt bij het sneller inslapen en vermindert de vermoeidheid overdag in de eerste dagen na aankomst.
- Verbetering van slaapkwaliteit bij specifieke groepen: Bij zowel kinderen met ADHD als bij ouderen met primaire slapeloosheid, is aangetoond dat melatonine een positieve invloed kan hebben op de inslaaptijd en de algehele slaapduur. De effectiviteit is echter niet universeel en de mate van succes kan variëren. Bij kinderen met ADHD ligt het succespercentage voor verbeterde slaap bij ongeveer 50-70%, afhankelijk van de studieparameters en de aanwezigheid van comorbiditeit. De effectduur van een enkelvoudige dosis varieert vaak van 6 tot 8 uur, afhankelijk van de formulering (direct of vertraagd).
Praktische Voordelen
- Brede beschikbaarheid en orale toediening: Melatonine is gemakkelijk verkrijgbaar en kan eenvoudig oraal worden ingenomen, vaak in tabletvorm, wat het gebruiksgemak voor veel patiënten vergroot. Er zijn ook druppelvormen beschikbaar voor een preciezere dosering, vooral bij kinderen.
- Niet-verslavend en minder bijwerkingen dan traditionele slaapmiddelen: In tegenstelling tot veel andere slaapmiddelen, veroorzaakt melatonine zelden afhankelijkheid en de bijwerkingen zijn over het algemeen milder. Dit maakt het een aantrekkelijke optie voor kortdurend gebruik, zoals bij jetlag, of voor langduriger gebruik onder medisch toezicht bij specifieke aandoeningen. Het beïnvloedt ook de normale slaaparchitectuur minder, waardoor de gebruiker vaak een meer uitgerust gevoel heeft bij het ontwaken.
Toedieningsmethode
Melatonine wordt doorgaans oraal ingenomen, meestal in tabletvorm. Voor kinderen of patiënten die moeite hebben met slikken, zijn er ook druppels of smelttabletten beschikbaar. Het is belangrijk om de tabletten heel in te nemen, ongekauwd, en met voldoende water, bij voorkeur ongeveer 30-60 minuten voordat u van plan bent te gaan slapen. De absorptie kan worden beïnvloed door maaltijden, dus inname zonder voedsel of na een lichte maaltijd wordt vaak geadviseerd.
Aanbevolen Dosering
De dosering van melatonine varieert sterk, afhankelijk van de indicatie, leeftijd en individuele respons. Het is cruciaal om de aanbevolen dosering zoals voorgeschreven door een arts of apotheker, of zoals vermeld op de bijsluiter, nauwkeurig te volgen. Zelfmedicatie met hoge doseringen kan ongewenste effecten hebben.
- Standaard dosis voor jetlag: Typisch varieert de dosering van 0,5 mg tot 5 mg. Inname éénmaal daags, op het gewenste slaaptijdstip, gedurende 1 tot 5 dagen na aankomst in de nieuwe tijdzone. Begin de eerste dag na aankomst. Hogere doseringen dan 5 mg worden zelden aanbevolen en dienen altijd onder medisch toezicht te gebeuren.
- Standaard dosis voor slapeloosheid bij kinderen/adolescenten met ADHD: De gebruikelijke startdosis ligt tussen 0,5 mg en 2 mg, éénmaal daags, 30-60 minuten voor het slapengaan. Deze dosis kan, indien nodig en onder medische begeleiding, geleidelijk worden verhoogd tot maximaal 6 mg, afhankelijk van de respons en de tolerantie van het kind. De inname frequentie is dagelijks voor de duur van de behandeling, die door de arts wordt vastgesteld.
- Standaard dosis voor slaapproblemen bij ouderen (>55 jaar): Meestal wordt een dosering van 2 mg met vertraagde afgifte aanbevolen, éénmaal daags 1-2 uur voor het slapengaan. De inname frequentie is dagelijks en de behandelduur is doorgaans niet langer dan 13 weken.
Als u een dosis vergeet
Als u een dosis melatonine vergeet en het is nog ruim voor uw gebruikelijke bedtijd, kunt u deze alsnog innemen. Echter, als het al dicht bij of na uw normale bedtijd is, is het raadzaam om de vergeten dosis over te slaan en de volgende dosis op het gebruikelijke tijdstip in te nemen. Neem nooit een dubbele dosis om de vergeten dosis te compenseren, dit kan leiden tot meer uitgesproken bijwerkingen zoals slaperigheid de volgende dag. Bij twijfel, raadpleeg altijd een apotheker of arts.
Mogelijke Bijwerkingen
Hoewel melatonine over het algemeen als veilig wordt beschouwd bij correct gebruik, kunnen er bijwerkingen optreden, hoewel deze vaak mild en van voorbijgaande aard zijn. De frequentie en aard van bijwerkingen kunnen variëren tussen individuen.
Veel Voorkomende Bijwerkingen (>10%)
- Slaperigheid overdag: Hoewel melatonine bedoeld is om slaap te bevorderen, kan te hoge dosering of inname op een onjuist tijdstip leiden tot slaperigheid en verminderde alertheid gedurende de dag.
- Hoofdpijn: Een veelvoorkomende, milde bijwerking die meestal spontaan verdwijnt.
Minder Vaak Voorkomende Bijwerkingen (1-10%)
- Duizeligheid: Dit kan optreden, vooral kort na inname. Voorzichtigheid is geboden bij het bedienen van machines of deelnemen aan het verkeer.
- Misselijkheid: Sommige gebruikers ervaren lichte maagklachten of misselijkheid.
- Buikpijn: Zelden treden milde buikklachten op.
- Irritatie of stemmingsveranderingen: Sommige gebruikers melden lichte prikkelbaarheid of angstgevoelens.
Contra-indicaties
Er zijn bepaalde situaties waarin het gebruik van melatonine afgeraden wordt of extra voorzichtigheid geboden is. Het is essentieel om altijd advies in te winnen bij een arts of apotheker voordat u melatonine gebruikt, vooral bij een van de volgende contra-indicaties:
- Overgevoeligheid voor melatonine of een van de hulpstoffen: Personen met een bekende allergie dienen het product niet te gebruiken.
- Ernstige lever- of nieraandoeningen: De afbraak en uitscheiding van melatonine kan verstoord zijn, wat kan leiden tot ophoping.
- Auto-immuunziekten: Melatonine kan het immuunsysteem beïnvloeden, wat potentieel risico's met zich meebrengt voor patiënten met auto-immuunziekten.
- Zwangerschap en borstvoeding: Er is onvoldoende onderzoek naar de veiligheid en effecten van melatonine tijdens zwangerschap en borstvoeding. Gebruik wordt afgeraden.
- Patiënten die bepaalde medicijnen gebruiken: Denk hierbij aan anticoagulantia (bloedverdunners), immunosuppressiva, en specifieke antidepressiva of medicatie voor de bloeddruk. Er is een risico op interacties.
Affiliate Disclosure: Onlineapotheekplus.nl is partner van DokterOnline.com. Wanneer u via onze links bestelt, ontvangen wij mogelijk een vergoeding. Dit beïnvloedt uw prijs niet.
Medische Disclaimer: De informatie op deze pagina is uitsluitend voor informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies. Dit medicijn vereist een recept van een erkende arts. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde arts voordat u met de behandeling begint. Bij een medische noodsituatie belt u 112.
Hoe het werkt
Een eenvoudig en veilig proces in 3 stappen
1. Online Consult
Vul een medische vragenlijst in. Onze artsen beoordelen uw aanvraag.
2. Medische beoordeling
Een erkende arts beoordeelt uw aanvraag en schrijft indien geschikt een recept voor
3. Discrete levering
Uw behandeling wordt in een apotheek bereid en binnen 24-48 uur bij u thuis bezorgd
Belangrijk: Deze dienst vervangt geen persoonlijk medisch consult. In noodgevallen, bel 112 of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.