Fosfomycine
Wat is Fosfomycine?
Fosfomycine, beschikbaar onder code 3305, is een breed-spectrum antibioticum dat specifiek is ontwikkeld voor de behandeling van bacteriële infecties. De werkzame stof is fosfomycine trometamol, een zout van fosfomycine, wat bijdraagt aan de orale biologische beschikbaarheid. Het behoort tot de fosfonzuurderivaten, een unieke klasse antibiotica die zich onderscheidt door een afwijkend werkingsmechanisme ten opzichte van andere veelgebruikte antimicrobiële middelen. Dit maakt het vaak een waardevolle optie bij resistentie tegen penicillines of cefalosporines. Het middel is effectief tegen een breed scala aan gram-positieve en gram-negatieve bacteriën.
Fosfomycine wordt veelal geleverd als een granulaat voor orale suspensie, wat het eenvoudig maakt in te nemen. De formulering als een eenmalige dosis voor bepaalde indicaties draagt bij aan de therapietrouw en vermindert de kans op resistentieontwikkeling door onvolledig gebruik van de kuur. Het middel wordt snel geabsorbeerd en verspreidt zich goed door het lichaam, met name in de blaas, nieren en longen, waar het hoge concentraties bereikt die therapeutisch effectief zijn.
Therapeutische Indicaties
Fosfomycine wordt voornamelijk ingezet voor de behandeling van ongecompliceerde blaasontstekingen (cystitis) bij vrouwen en perioperatieve profylaxe bij transurethrale resectie van de prostaat (TURP). Het is een effectief middel gebleken tegen veelvoorkomende uropathogenen zoals Escherichia coli en Staphylococcus saprophyticus.
- Behandeling van acute, ongecompliceerde urineweginfecties (blaasontsteking) bij vrouwen en adolescente meisjes (>12 jaar).
- Profylaxe van urineweginfecties bij diagnostische en chirurgische transurethrale ingrepen, zoals een TURP, om postoperatieve infecties te voorkomen. Het CBG, de Nederlandse autoriteit voor medicijnbeoordeling, erkent de effectiviteit van fosfomycine voor deze indicaties.
Werkingsmechanisme
Fosfomycine werkt door de bacteriële celwand synthese te remmen. Het doet dit door een specifiek enzym, UDP-GlcNAc enolpyruvyl transferase (MurA), irreversibel te inactiveren. Dit enzym speelt een cruciale rol in de allereerste stap van de biosynthese van peptidoglycaan, een essentieel onderdeel van de bacteriële celwand. Door deze stap te blokkeren, kunnen bacteriën geen functionele celwand aanmaken, wat leidt tot bacteriële lysis en celdood. Dit unieke aangrijpingspunt minimaliseert kruisresistentie met andere antibiotica die andere stappen in de celwandsynthese beïnvloeden.
Voor wie wordt het voorgeschreven?
Fosfomycine wordt voorgeschreven aan een specifieke groep patiënten. Het is primair bedoeld voor vrouwen en adolescente meisjes ouder dan 12 jaar met een acute, ongecompliceerde blaasontsteking. Voor mannen en kinderen onder de 12 jaar zijn er doorgaans andere, meer geschikte behandelopties. Het medicijn kan ook worden ingezet voorafgaand aan bepaalde urologische ingrepen bij zowel mannen als vrouwen om de kans op postoperatieve infecties te verkleinen. De keuze voor fosfomycine wordt vaak gemaakt op basis van de gevoeligheid van de verwekker, zoals bepaald door een kweek en resistentiebepaling, of bij vermoeden van ongecompliceerde infecties waarbij de verwachte pathogenen gevoelig zijn. Artsen houden zich hierbij aan de richtlijnen van bijvoorbeeld het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).
Belangrijkste Voordelen
Gedocumenteerde Effectiviteit
Fosfomycine heeft een bewezen effectiviteit bij de behandeling van acute, ongecompliceerde urineweginfecties, met name veroorzaakt door E. coli. De eenmalige dosis is vaak voldoende om een infectie effectief te bestrijden, wat bijdraagt aan het succes. Studies tonen aan dat de klinische genezingspercentages vergelijkbaar zijn met die van langere antibioticakuren. De urineconcentraties van fosfomycine blijven tot 48-72 uur na inname therapeutisch effectief, wat de duurzame werking van de eenmalige dosis verklaart.
- Effectiviteit in de eliminatie van veelvoorkomende uropathogenen, met name bij ongecompliceerde cystitis.
- Succespercentages die concurreren met die van meerdere dagen durende antibioticakuren, met als voordeel een kortere behandelduur.
Praktische Voordelen
Een van de grootste voordelen van fosfomycine is het toedieningsgemak. De veelvoorkomende toedieningsvorm als een eenmalige dosis granulaat is uiterst gebruiksvriendelijk en bevordert de therapietrouw. Patiënten hoeven slechts één dosering in te nemen, wat de kans op het vergeten van doses of het voortijdig staken van de kuur minimaliseert. Dit is cruciaal voor het voorkomen van antibioticaresistentie en het waarborgen van een volledige genezing. Daarnaast heeft het een relatief breed werkingsspectrum tegen uropathogenen en heeft het een laag resistentieprofiel in vergelijking met sommige andere veelgebruikte antibiotica.
- Toedieningsvorm: meestal één sachet granulaat dat in water opgelost wordt, voor oraal gebruik.
- Gebruiksgemak: de eenmalige dosering verhoogt de therapietrouw aanzienlijk, wat resulteert in een hogere kans op succesvolle behandeling en minder risico op resistentieontwikkeling.
Toedieningsmethode
Fosfomycine wordt oraal ingenomen, meestal als een eenmalige dosis. Het granulaat dient voor inname opgelost te worden in een glas water (circa 100-150 ml). Het is belangrijk om het poeder volledig op te lossen door goed te roeren. Neem het medicijn bij voorkeur op een lege maag, ongeveer 2 tot 3 uur na de laatste maaltijd en idealiter voor het slapengaan, ná het legen van de blaas. Dit zorgt voor optimale absorptie en maximale concentratie in de urine gedurende een langere periode.
Aanbevolen Dosering
De typische dosering van fosfomycine voor de behandeling van acute, ongecompliceerde blaasontsteking is een eenmalige dosis. De dosering kan echter variëren afhankelijk van de specifieke indicatie en de leeftijd van de patiënt. Volg altijd nauwkeurig de instructies van uw arts of apotheker. In Nederland worden de doseringsadviezen vastgesteld op basis van richtlijnen van het CBG en de richtlijnen van de beroepsgroepen (bijv. NHG).
- Standaard dosis: 3 gram fosfomycine (trometamol) als een eenmalige orale dosis voor volwassen vrouwen (>12 jaar) met ongecompliceerde blaasontsteking.
- Inname frequentie: Eenmalig. Bij profylactisch gebruik voorafgaand aan een urologische ingreep kan een afwijkend schema gelden, bijvoorbeeld een dosis 3 uur vóór de ingreep en een dosis 24 uur na de ingreep, afhankelijk van het type ingreep.
Als u een dosis vergeet
Aangezien fosfomycine meestal als een eenmalige dosis wordt voorgeschreven, is het vergeten van een dosis direct van invloed op de effectiviteit. Als u de eenmalige dosis bent vergeten in te nemen, en u herinnert zich dit binnen 24 uur, neem de dosis dan zo snel mogelijk in volgens de aangegeven instructies (op een lege maag, na het legen van de blaas). Raadpleeg bij twijfel altijd uw arts of apotheker. Het is cruciaal om de dosis zo snel mogelijk in te nemen om de therapeutische effecten te waarborgen. Neem geen dubbele dosis om een vergeten dosis in te halen. Bij ernstige symptomen of aanhoudende klachten, bel 112 voor spoedeisende medische hulp.
Mogelijke Bijwerkingen
Zoals elk medicijn kan ook fosfomycine bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze krijgt. De meeste bijwerkingen zijn mild en van voorbijgaande aard. Het is belangrijk om deze te kennen en te overleggen met een arts of apotheker als u zich zorgen maakt.
Veel Voorkomende Bijwerkingen (>10%)
- Diarree: Dit is de meest frequent gemelde bijwerking, vaak mild en van korte duur. Het kan te maken hebben met de verstoring van de darmflora.
- Misselijkheid: Een algemeen voorkomende gastro-intestinale klacht.
Minder Vaak Voorkomende Bijwerkingen (1-10%)
- Buikpijn: Krampen of ongemak in de buik.
- Hoofdpijn: Kan optreden na inname van het medicijn.
- Duizeligheid: Een licht gevoel in het hoofd dat van voorbijgaande aard is.
- Huiduitslag: Allergische reacties zoals roodheid of jeuk, hoewel ernstige reacties zeldzaam zijn.
- Braken: Kan gepaard gaan met misselijkheid en diarree.
Contra-indicaties
Er zijn bepaalde omstandigheden waaronder fosfomycine niet gebruikt mag worden, omdat het schadelijk kan zijn of de behandeling ineffectief maakt. Het is essentieel om uw arts volledig te informeren over uw medische geschiedenis en actuele medicatiegebruik.
- Overgevoeligheid voor fosfomycine of voor één van de hulpstoffen: Patiënten met een bekende allergie mogen het middel niet gebruiken.
- Ernstige nierinsufficiëntie (creatinineklaring <10 ml/min): De uitscheiding van fosfomycine vindt voornamelijk via de nieren plaats. Bij ernstig verminderde nierfunctie kan accumulatie leiden tot toxiciteit.
- Haemodialyse: Bij patiënten die gedialyseerd worden is het gebruik gecontra-indiceerd, tenzij de dosering specifiek is aangepast door een nefroloog.
- Kinderen jonger dan 12 jaar: De veiligheid en werkzaamheid zijn onvoldoende vastgesteld in deze leeftijdsgroep voor de standaardindicaties.
Affiliate Disclosure: Onlineapotheekplus.nl is partner van DokterOnline.com. Wanneer u via onze links bestelt, ontvangen wij mogelijk een vergoeding. Dit beïnvloedt uw prijs niet.
Medische Disclaimer: De informatie op deze pagina is uitsluitend voor informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies. Dit medicijn vereist een recept van een erkende arts. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde arts voordat u met de behandeling begint. Bij een medische noodsituatie belt u 112.
Hoe het werkt
Een eenvoudig en veilig proces in 3 stappen
1. Online Consult
Vul een medische vragenlijst in. Onze artsen beoordelen uw aanvraag.
2. Medische beoordeling
Een erkende arts beoordeelt uw aanvraag en schrijft indien geschikt een recept voor
3. Discrete levering
Uw behandeling wordt in een apotheek bereid en binnen 24-48 uur bij u thuis bezorgd
Belangrijk: Deze dienst vervangt geen persoonlijk medisch consult. In noodgevallen, bel 112 of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.