Aciclovir
Wat is Aciclovir?
Aciclovir is een antiviraal medicijn dat specifiek is ontworpen om infecties te bestrijden die worden veroorzaakt door virussen uit de herpesfamilie, waaronder herpes simplex virus (HSV) en varicella zoster virus (VZV). De werkzame stof, aciclovir, is een nucleoside-analoog. Dit betekent dat het qua structuur lijkt op bouwstenen van DNA. Een belangrijke eigenschap van aciclovir is de selectieve werking: het wordt pas actief in cellen die geïnfecteerd zijn met het herpesvirus. Dit gebeurt doordat het virale enzym thymidinekinase aciclovir omzet in een actieve vorm. Deze actieve vorm integreert vervolgens in het DNA van het virus, waardoor de vermenigvuldiging van het virus wordt gestopt of aanzienlijk wordt vertraagd. Dit resulteert in het indammen van de infectie en het verlichten van de symptomen. Aciclovir is verkrijgbaar in verschillende toedieningsvormen, zoals tabletten, crèmes en injecties, afhankelijk van de aard en ernst van de infectie. Dit geneesmiddel is door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) beoordeeld en goedgekeurd voor toepassing binnen Nederland, wat de betrouwbaarheid en effectiviteit onderstreept.
Therapeutische Indicaties
Aciclovir wordt breed ingezet voor de behandeling en preventie van diverse, door herpesvirussen veroorzaakte aandoeningen. De specifieke indicatie en toedieningsvorm worden altijd door een arts bepaald.
- Behandeling van koortslip (herpes labialis) en genitale herpes (herpes genitalis).
- Behandeling van gordelroos (herpes zoster) en waterpokken (varicella).
- Preventie van frequent terugkerende herpesinfecties bij immuuncompetente patiënten.
- Preventie en behandeling van ernstige herpesinfecties bij patiënten met een verminderde afweer (immunosuppressie).
- Behandeling van herpes simplex encefalitis en neonatale herpes (ernstige, systemische infecties).
Werkingsmechanisme
De medische werking van aciclovir is gebaseerd op een slimme truc van imitatie. Zodra aciclovir in een door het herpesvirus geïnfecteerde menselijke cel terechtkomt, wordt het door een specifiek viraal enzym, genaamd thymidinekinase, omgezet in een actieve vorm. Dit enzym is zelden of niet aanwezig in niet-geïnfecteerde cellen, wat de selectiviteit van het middel verklaart. De actieve vorm van aciclovir lijkt sterk op een van de bouwstenen van het virale DNA. Wanneer het virus zijn DNA probeert te repliceren om nieuwe virussen te produceren, zal het per ongeluk aciclovir inbouwen. Dit leidt tot een afbraak van de DNA-syntheseketen, waardoor het virus zich niet verder kan vermenigvuldigen. Dit proces remt de verspreiding van de virale infectie in het lichaam.
Voor wie wordt het voorgeschreven?
Aciclovir wordt voorgeschreven aan een breed scala van patiënten die lijden aan (of risico lopen op) herpesvirusinfecties. Dit omvat patiënten met een acute koortslip of genitale herpesuitbraak, waarbij de behandeling gericht is op het verkorten van de duur van de uitbraak en het verminderen van de symptomen. Ook patiënten met gordelroos (herpes zoster), een pijnlijke uitslag veroorzaakt door het waterpokkenvirus, hebben baat bij aciclovir om de ernst en duur van de klachten te beperken. Preventief kan het worden ingezet bij mensen die regelmatig last hebben van terugkerende herpesinfecties, bijvoorbeeld meer dan zes keer per jaar. Speciaal voor immuungecompromitteerde patiënten, zoals organenontvangers, chemopatiënten of mensen met HIV/AIDS, is aciclovir cruciaal. Bij hen kunnen herpesinfecties veel ernstiger verlopen en zelfs levensbedreigend zijn. De toediening en dosering zijn afhankelijk van de individuele patiëntkenmerken, de ernst van de infectie en de medische geschiedenis, en worden zorgvuldig afgewogen door de behandelend arts.
Belangrijkste Voordelen
Gedocumenteerde Effectiviteit
Aciclovir heeft een bewezen staat van dienst in de behandeling van diverse herpesvirusinfecties, wat de medische gemeenschap en patiënten veel vertrouwen geeft. De werkzaamheid van aciclovir is wetenschappelijk uitgebreid onderzocht en aangetoond in tal van klinische studies die voldoen aan strenge standaarden, zoals die van het CBG en de IGJ.
- Effectiviteit in acute uitbraken: Bij orale inname in de vroege fase van een koortslip of genitale herpes uitbraak, kan aciclovir de duur van de laesies verkorten en de intensiteit van pijn en jeuk significant verminderen. Studies tonen aan dat het de genezingstijd met gemiddeld 1-2 dagen kan verkorten. De effectiviteit is het hoogst wanneer de behandeling zo snel mogelijk na de eerste symptomen wordt gestart, bij voorkeur binnen 24 uur.
- Preventie van recidieven: Bij patiënten met frequente terugkerende herpesinfecties, kan dagelijkse suppressieve therapie met aciclovir het aantal uitbraken met 70-80% verminderen. Dit verbetert de kwaliteit van leven aanzienlijk door de fysieke ongemakken en mentale stress te verminderen.
- Behandeling van ernstige infecties: Bij ernstige, systemische infecties zoals herpes encefalitis of bij immuungecompromitteerde patiënten, is intraveneus toegediende aciclovir levensreddend gebleken. Het heeft de mortaliteit en morbiditeit van deze potentieel fatale aandoeningen drastisch verlaagd.
Praktische Voordelen
Naast de klinische effectiviteit biedt aciclovir ook aanzienlijke praktische voordelen die bijdragen aan het gebruiksgemak en de therapietrouw.
- Diverse toedieningsvormen: Aciclovir is beschikbaar als orale tabletten, crèmes voor lokale toepassing en intraveneuze injecties. Deze flexibiliteit maakt het mogelijk om de behandeling af te stemmen op de specifieke behoefte van de patiënt en het type infectie. Crèmes zijn bijvoorbeeld ideaal voor lokaal gebruik bij een koortslip, terwijl tabletten geschikt zijn voor systemische behandeling en preventie.
- Relatief goede tolerantie: Aciclovir wordt over het algemeen goed verdragen door de meeste patiënten, waardoor bijwerkingen vaak mild en van voorbijgaande aard zijn. Dit draagt bij aan de therapietrouw, essentieel voor een succesvolle behandeling.
- Ruime beschikbaarheid: Als veelgebruikt en effectief medicijn is aciclovir breed verkrijgbaar, zowel via de huisarts als de specialist.
Toedieningsmethode
De toedieningsmethode van aciclovir hangt af van het type en de ernst van de infectie. Orale tabletten worden met water ingenomen, bij voorkeur tijdens of na de maaltijd om eventuele maagklachten te verminderen. Het is belangrijk de tabletten in hun geheel door te slikken en niet te kauwen. Indien het om een aciclovir crème gaat, dient deze dun op de aangedane huid te worden aangebracht. Was altijd uw handen grondig voor en na het aanbrengen om verspreiding van het virus te voorkomen. Bij ernstige of systemische infecties kan aciclovir intraveneus (via een infuus) onder medisch toezicht worden toegediend in een ziekenhuisomgeving. Volg altijd nauwgezet de instructies van uw arts of apotheker. De duur van de behandeling varieert, van enkele dagen tot langdurige preventieve kuren.
Aanbevolen Dosering
De dosering van aciclovir is sterk afhankelijk van de indicatie, de leeftijd en het gewicht van de patiënt, en de nierfunctie. Hier volgen enkele typische doseringen, maar deze zijn slechts een indicatie; de definitieve dosering wordt altijd door een arts bepaald.
- Standaard dosis voor herpes simplex (bv. koortslip/genitale herpes): Vaak 200 mg tot 400 mg, 3 tot 5 keer per dag. De behandeling duurt meestal 5 dagen, maar kan langer zijn bij ernstige of langdurige infecties. Bij terugkerende koortslip kan de behandeling soms al bij de eerste tinteling worden gestart met 800 mg, 2 keer per dag gedurende 1 dag.
- Standaard dosis voor gordelroos (herpes zoster): Meestal 800 mg, 5 keer per dag gedurende 7 dagen, bij voorkeur zo snel mogelijk na het verschijnen van de uitslag te starten.
- Preventieve dosering (suppressietherapie) bij terugkerende infecties: Vaak 200 mg 4 maal daags, of 400 mg 2 maal daags. De duur van de preventieve behandeling kan variëren van enkele maanden tot jaren en wordt periodiek geëvalueerd door de arts. De precieze dosering en frequentie worden altijd door uw voorschrijver vastgesteld.
Als u een dosis vergeet
Mocht u een dosis aciclovir vergeten zijn, neem deze dan alsnog in zodra u eraan denkt. Is het echter bijna tijd voor de volgende dosis, sla de vergeten dosis dan over en ga verder met uw normale doseringsschema. Neem nooit een dubbele dosis om de vergeten dosis in te halen. Dit verhoogt het risico op bijwerkingen. Bij twijfel of vragen kunt u altijd contact opnemen met uw apotheker of arts. Het is van cruciaal belang om de door de arts voorgeschreven duur van de behandeling af te maken, zelfs als de symptomen al zijn verdwenen. Dit om een effectieve bestrijding van de virale infectie te garanderen en resistentie te voorkomen. Bij nood, bel 112.
Mogelijke Bijwerkingen
Zoals elk geneesmiddel kan aciclovir bijwerkingen veroorzaken, al krijgt niet iedereen hiermee te maken. De meeste bijwerkingen zijn mild en van voorbijgaande aard. Het is belangrijk om bij aanhoudende of ernstige klachten altijd contact op te nemen met uw arts of apotheker.
Veel Voorkomende Bijwerkingen (>10%)
- Hoofdpijn: Een lichte tot matige hoofdpijn kan voorkomen, vaak in het begin van de behandeling.
- Misselijkheid: Sommige patiënten ervaren lichte misselijkheid, die meestal vanzelf verdwijnt.
Minder Vaak Voorkomende Bijwerkingen (1-10%)
- Duizeligheid: Een gevoel van lichtheid in het hoofd kan optreden.
- Diarree: Veranderingen in de stoelgang zoals diarree zijn gemeld.
- Huiduitslag en jeuk: Zeldzame gevallen van huiduitslag (soms met jeuk) zijn waargenomen.
- Vermoeidheid: Een algemeen gevoel van moeheid is mogelijk.
- Buikpijn: Milde buikklachten kunnen voorkomen.
Raadpleeg onmiddellijk een arts bij ernstige allergische reacties (anafylaxie), zoals zwelling van gezicht of keel, ernstige huiduitslag, moeite met ademhalen of een snelle hartslag. Bel bij een levensbedreigende situatie direct 112.
Contra-indicaties
In sommige gevallen mag aciclovir niet worden gebruikt of dient het met grote voorzichtigheid te worden toegepast. Een zorgvuldige afweging door een arts is hierbij essentieel.
- Overgevoeligheid: U mag aciclovir niet gebruiken indien u allergisch bent voor aciclovir of valaciclovir, of voor één van de andere bestanddelen van het medicijn.
- Ernstige nierfunctiestoornis: Patiënten met ernstige nierproblemen hebben een aangepaste dosering nodig, omdat aciclovir via de nieren wordt uitgescheiden. Een te hoge concentratie kan leiden tot neurologische bijwerkingen.
- Zwangerschap en borstvoeding: Hoewel de beschikbare gegevens geen verhoogd risico op afwijkingen bij de foetus suggereren, dient aciclovir tijdens de zwangerschap alleen te worden gebruikt als de potentiële voordelen het mogelijke risico voor de foetus rechtvaardigen. Raadpleeg hierover altijd uw arts. Aciclovir wordt in moedermelk uitgescheiden; daarom wordt voorzichtigheid geboden bij borstvoeding.
Affiliate Disclosure: Onlineapotheekplus.nl is partner van DokterOnline.com. Wanneer u via onze links bestelt, ontvangen wij mogelijk een vergoeding. Dit beïnvloedt uw prijs niet.
Medische Disclaimer: De informatie op deze pagina is uitsluitend voor informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies. Dit medicijn vereist een recept van een erkende arts. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde arts voordat u met de behandeling begint. Bij een medische noodsituatie belt u 112.
Hoe het werkt
Een eenvoudig en veilig proces in 3 stappen
1. Online Consult
Vul een medische vragenlijst in. Onze artsen beoordelen uw aanvraag.
2. Medische beoordeling
Een erkende arts beoordeelt uw aanvraag en schrijft indien geschikt een recept voor
3. Discrete levering
Uw behandeling wordt in een apotheek bereid en binnen 24-48 uur bij u thuis bezorgd
Belangrijk: Deze dienst vervangt geen persoonlijk medisch consult. In noodgevallen, bel 112 of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.